Герб
8 верасьня Беларусь адзначае адно з самых вялікіх і ганаровых сьвятаў - Дзень беларускай вайсковай славы. (далей - правапіс першакрыніцы)
Гэтае свята прымеркаванае да гістарычнай даты - перамогі войскаў Вялікага княства Літоўскага над войскам Маскоўскага княства ў бітве 8 верасня 1514 года пад Воршай.
Вялікая бітва стала пераможнай падчас чарговай вайны з Маскоўскім княствам, калі маскоўскія войскі спрабавалі захапіць тэрыторыю Беларусі. Адным з галоўных герояў Аршанскай бітвы быў гетман Канстанцін Астрожскі. Менавіта ён быў на чале 30-тысячнага беларускага войска, якое цалкам разбіла 80-тысячнае маскоўскае войска.
Адзначаць 8 верасня як Дзень беларускай вайсковай славы пачалі толькі ў канцы 80-х. А ў 1992 годзе ў угодкі вялікай бітвы на плошчы Незалежнасці ў Менску беларускія афіцэры ўрачыста прынялі прысягу на вернасць роднай краіне і народу. 8 верасня 1992 года ў Менску былі прыведзеныя да прысягі 12 афіцэраў і 3000 салдат запасу. Тады ўдзельнікі гэтай прысягі падвяргаліся ціску з боку ўладаў, але праз вельмі кароткі час прысягу на вернасць Беларусі прынялі ўсе вайсковыя часткі.
Аршанская бітва - вялікая падзея
Мінула 496 гадоў з таго дня, як войскі Вялікага княства Літоўскага разграмілі пад Воршай маскоўскія палкі. Між тым вакол гэтай бітвы дагэтуль ламаюцца дзіды. Для кагосьці дата 8 верасня з’яўляецца Днём беларускай вайсковай славы, а для кагосьці - гэта толькі інтрыгі нацыяналістаў. «Салідарнасць» прапаноўвае простыя адказы на пытанні, датычныя легендарнай бітвы пад Воршай.
1. Чым знамянальная Аршанская бітва?
Значнасць гэтай бітвы зусім не ў тым, што нашыя войскі разбілі маскоўскія. Нават у адным з расейскіх гістарычных даведнікаў Аршанская бітва аднесена да ста найбольш вялікіх бітваў еўрапейскай гісторыі. Тады, 8 верасня 1514 года, 30-тысячнае войска ВКЛ, разграміла ўтрая большае па колькасці войска Маскоўскага княства.
Як вядома, у пачатку 16-га стагоддзя адбыўся геапалітычны падзел Еўропы паміж аўстрыйскай і маскоўскай імперыямі, у адпаведнасці з якім Вялікае княства Літоўскае падпадала пад уплыў Маскоўскага княства. Бітва пад Воршай вырашыла на той момант лёс незалежнасці ВКЛ.
20090908-3_orsha
2. Галоўныя героі бітвы
Камандаваў беларускімі войскамі гетман ВКЛ Канстанцін Астрожскі. Князь, стараста брацлаўскі і вінніцкі, ваявода трокскі да 37 гадоў правёў больш за пяцьдзесят паспяховых бітваў супраць крымскіх татараў. У 1500 годзе ён прайграў бітву Маскоўскаму княству на рацэ Вядрошы, аднак праз 14 гадоў узяў рэванш.
Асноўнай часткай кавалерыі камандаваў Юрый Радзівіл «Геркулес», асобнымі атрадамі - слуцкі князь Юрый Алелькавіч, Іван Сапега.
Літоўскае войска рабіла стаўку на ўзаемадзеянне ўсіх родаў войскаў (цяжкай і лёгкай конніцы, пяхоты, і палявой артылерыі) на полі бою. І не пралічыліся. Дзякуючы мужнасці і гераічнасці нашых ваяроў адносна невялікае войска ВКЛ перамагло сілы, што пераўзыходзілі яго амаль у тры разы.
На чале маскоўскага войска быў пастаўлены вялікі ваявода Іван Чаляднін.
3. Чаму «Дзень беларускай вайсковай славы»?
Перамога ў гэтай бітве з’яўляецца самай вялікай у беларускай ратнай гісторыі. Да гэтага, іншыя буйныя перамогі беларусы, як правіла, атрымлівалі пры падтрымцы войскаў іншых дзяржаў.
Упершыню ў гэтай бітве мы змаглі ўбачыць бел-чырвона-белыя сцягі конніцы Вялікага княства. Гэта знайшло адлюстраванне на карціне невядомага мастака «Бітва пад Воршай», напісанай некалькімі гадамі.
20090908-
На дзідах вершнікі мелі невялікія вымпелы, на якіх змяшчаліся белыя і дзве чырвоныя палоскі, якія перасякаліся крыжом каля дрэўца. Пазней гэты крыж знік, а чырвоная стужка стала павялічвацца. Фактычна гэты знак замацаваўся як наш вайсковы сцяг аж да 19-га стагоддзя і стаў правобразам беларускага сцяга.
4. У чым гістарычнае значэнне гэтай бітвы?
20090908-1_orsha
У бітве пад Воршай Вялікае княства Літоўскае адстаяла сваю незалежнасць. На некалькі дзесяцігоддзяў была спыненая агрэсія Маскоўскага княства. Фактычна гэтая бітва сарвала вялікі саюз Германскай імперыі, Тэўтонскага ордэна, крымскіх татараў і Маскоўскага княства. Пасля яе германскі імператар адмовіўся ад саюзу з Масквой, а ўступіў у саюз з вялікім князем Літоўскім і польскім каралём.
Па сутнасці, у выніку той бітвы ўсталявалася мяжа, якую мы цяпер маем.
*
*
(Паведамленьне, рас.)
Сегодня День белорусской военной славы
8 сентября Беларусь отмечает один из самых великих и почетных праздников – День белоруской воинской славы.
Этот праздник приурочен к исторической дате – победе войск Великого княжества Литовского над войском Московского княжества в битве 8 сентября 1514 года под Оршей.
Великая битва стала победной во время очередной войны с Московским княжеством, когда московские войска пытались захватить территорию Беларуси. Одним из главных героев Оршанской битвы был гетман Константин Острожский. Именно он был во главе 30-тысячного белорусского войска, которое полностью разбило 80-тысячную московскую армию.
Отмечать 8 сентября как День белоруской воинской славы начали только в конце 80-х. А в 1992 году в годовщину великой битвы на площади Независимости в Минске белорусские офицеры торжественно приняли присягу на верность родной стране и народу. 8 сентября 1992 года в Минске были приведены к присяге 12 офицеров и 3000 солдат запаса. Тогда участники этой присяги подвергались давлению со стороны властей, но спустя очень короткое время присягу на верность Беларуси приняли все армейские части.
Оршанская битва – великое сражение
Минуло 496 лет с того дня, как войска Великого княжества Литовского разгромили под Оршей московские полка. Между тем вокруг этой битвы до сих пор ломаются копья. Для кого-то дата 8 сентября является Днем белорусской воинской славы, а для кого-то — это лишь происки националистов. «Салідарнасць» предлагает простые ответы на вопросы, касающиеся легендарной битвы под Оршей.
1. Чем знаменательна Оршанская битва?
Значимость этого сражения отнюдь не в том, что наши войска разбили московские. Даже в одном из российских исторических справочников Оршанская битва отнесена к ста наиболее великим сражениям европейской истории. Тогда, 8 сентября 1514 года, 30-тысячная армия ВКЛ, разгромила втрое большее по численности войско Московского княжества.
Как известно, в начале 16-го века произошел геополитический раздел Европы между австрийской и московской империями, в соответствии с которым Великое княжество Литовское подпадало под влияние Московского княжества. Битва под Оршей решила на тот момент судьбу независимости ВКЛ.
2. Главные герои битвы
Командовал белорусскими войсками гетман ВКЛ Константин Острожский. Князь, староста брацлавский и винницкий, воевода трокский к 37 годам провел более пятидесяти успешных сражений против крымских татар. В 1500 году он проиграл битву Московскому княжеству на реке Ведроше, однако спустя 14 лет взял реванш.
Основной частью кавалерии командовал Юрий Радзивилл «Геркулес», отдельными отрядами — слуцкий князь Юрий Олелькович, Иван Сапега.
Литовская армия делала ставку на взаимодействие всех родов войск (тяжёлой и легкой конницы, пехоты, и полевой артиллерии) на поле боя. И не прогадала. Благодаря мужеству и героизму наших солдат относительно небольшое войско ВКЛ победило силы, превосходившие его почти в три раза.
Во главе московского войска был поставлен большой воевода Иван Челяднин.
3. Почему «День белорусской воинской славы»?
Победа в этом сражении является самой большой в белорусской ратной истории. До этого, другие крупные победы белорусы, как правило, одерживали при поддержке армий других государств.
Впервые в этой битве мы смогли увидеть бело-красно-белые флаги конницы Великого княжества. Это нашло отражение на картине неизвестного художника «Битва под Оршей», написанной несколькими годами позже самого сражения.
На копьях всадники имели небольшие вымпелы, на которых помещались белые и две красные полоски, пересекающиеся крестом около деревца. Позже этот крест исчез, а красная лента стала увеличиваться. Фактически этот знак закрепился как наш армейский флаг вплоть до 19-го столетия и стал прообразом белорусского флага.
4. В чем историческое значение этого сражения?
В битве под Оршей Великое княжество Литовское отстояло свою независимость. На несколько десятилетий была остановлена агрессия Московского княжества. Фактически эта битва сорвала большой союз Германской империи, Тевтонского ордена, крымских татар и Московского княжества. После нее германский император отказался от союза с Москвой, а вступил в союз с великим князем Литовским и польским
Крыніца: www.charter97.org
