Stefan Eryksan
Надзвычайны і Паўнамоцны Амбасадар Швэцыі ў Беларусі Стэфан Эрыксан увойдзе ў гісторыю ня толькі як адзін з першых замежных дыпляматаў, які амаль без акцэнту размаўляе па-беларуску, але й як чалавек, які неацэнна шмат зрабіў для разьвіцьця швэдска-беларускіх стасункаў.
У інтэрвію TUT.BY спадар Эрыксан падвёў папярэднія вынікі шасьцімесячнага старшынства Швэцыі ў Эўразьвязе, а таксама падзяліўся сваімі новымі назіраньнямі аб Беларусі й беларусах.
— Наколькі зьмянілася ваша ўяўленьне пра Беларусь у часе працы тут? У чым вашыя цяперашнія меркаваньні цалкам не адпавядаюць першапачатковым?
— Я столькі жыву ў Беларусі, што ўжо не памятаю свае ўяўленьні чатыры з паловай гады таму (смяецца). Калі сур’ёзна, дык я прыехаў у Беларусь не зусім падрыхтаваным. Дагэтуль я працаваў у Маскве й Санкт-Пецярбурзе, не ведаў так добра беларускую гісторыю, не разумеў, наколькі, з аднаго боку, яна складаная, але адначасова пераплецена з эўрапейскай. Адзін з маіх галоўных прынцыпаў: калі за нешта бярэшся, трэба цалкам аддаваць сябе гэтае справе. Паколькі час дазваляў, я стаў глыбей цікавіцца беларускай культурай і традыцыямі, мінулым і сучаснасьцю вашага народу, стаў вучыць беларускую мову. Таму зьмены ў маім бачаньні Беларусі адбываліся паступова й натуральным чынам.
Сёньня мне цяжка ўявіць, як бы я працаваў, ня ведаючы ўсе гэтыя дэталі. Аднак ёсць і пэўныя моманты, якія дасюль не магу патлумачыць. Напрыклад, мяне па-ранейшаму зьдзіўляе абыякавасьць і нават крывадушша беларусаў у дачыненьні да роднай мовы. З аднаго боку, я ведаю гістарычныя й сацыяльныя прычыны такой сытуацыі, але розумам і сэрцам не магу зразумець і пагадзіцца з гэтым.
— На вашу думку як аднаго з першых замежных беларускамоўных амбасадараў, ці застанецца Беларусь незалежнай сувэрэннай дзяржаваю, калі страціць беларускую мову?
— Тэарэтычна, канечне, гэта магчыма. Ёсць вядомы прыклад Ірляндыі. Аднак моўная сытуацыя ў вас значна лепшая, і гэтую перспэктыву я лічу не вельмі прывабнай для Беларусі. Перадусім важна, каб людзі зразумелі, што мець родную мову гэтаксама важна, як мець уласныя карані й гісторыю. Нездарма ж прарочыў Францішак Багушэвіч: “Не пакідайце ж мовы нашай беларускай, каб ня ўмёрлі”.
Для мяне як прадстаўніка не самага вялікага (але й ня самага маленькага!) эўрапейскага народу вельмі важна, што Эўропа сёньня робіць усё магчымае для захаваньня нацыянальных моваў. Кожная мова - каштоўная й неад’емная частка нашай агульнай эўрапейскай спадчыны. Напрыклад, у Швэцыі апроч дзяржаўнай швэцкай мовы ёсьць яшчэ некалькі тых, што маюць афіцыйны статус моваў нацменшасьцяў — фінская, саамская, меанкэлі, ідыш і романі. Іх носьбітаў не так шмат, але дзяржава спрыяе ў іхным захаваньні. Гэта й наша агульная задача.
Як сымбачны акт і таксама з мэтаю заахвочваньня інтарэсу да беларускай мовы сярод сваіх калегаў, а таксама ў беларускім грамадзтве я прапанаваў стварыць у Менску суполку беларускамоўных амбасадараў. Гэту ідэю мне падказаў міністар культуры Павал Латушка, які падчас працы ў Варшаве ўваходзіў у суполку польскамоўных амбасадараў. На гэтым тыдні адбылося першае паседжаньне нашага нефармальнага клюбу, на якім прысутнічалі амбасадар Польшчы Гэнрык Літвін, амбасадар Украіны Ігар Ліхавы, амбасадар Літвы Эдмінас Багдонас, а таксама спадар Латушка. Нам бы вельмі хацелася, каб колькасьць сябраў нашае суполкі павялічвалася. Буду надзвычай рады, калі наш нефармальны клюб кагосьці падштурхне да вывучэньня беларускае мовы.
Крыніца: Tut.by.
