Prava-BY.info: Беларускі Праўны Партал

Дэпутат Дзьмітры Заблоцкі падчас сутрэчы 04.01.2018 з Аляксеем Лапіцкім. Фота Аляксея Лапіцкага.

Дэпутат ПП НС Беларусі ад Жодзіна, Дзьмітры Заблоцкі падчас сутрэчы 04.01.2018. Фота Аляксея Лапіцкага.

Сустрэча жодзінскага праваабаронцы Аляксея Лапіцкага з дэпутатам ад Жодзіна ў ПП НС Беларусі, Дзьмітрыем Заблоцкім, адбылася 04.01.2018г. і доўжылася больш за гадзіну.

За гэты час было абмеркавана шмат акутальных пытаньняў.

Жодзінскі праваабаронца выклаў сваю пазыцыю адносна неабходнасьці ўнясеньня зьменаў у заканадаўства ды імплемэнтацыю на практыцы міжнародных і канстытуцыйных стандартаў у галіне грамадзянскіх і палітычных правоў і свабодаў такіх, як права на свабоды:

мірных сходаў,

выказваньня меркаваньняў,

асацыяцыяў.

Адносна апошняга права, у прыватнасьці, праваабаронца патлумачыў пра неабходнасьць адмовы ад абсурднага й ганебнага для Беларусі дыскрымінацыйнага арт. 193-1 Крымінальнага Кодэксу Рэспублікі Беларусь, які ў супрацьвагу міжнародным стандартам права і самой лёгіцы ўзьнікненьня й разьвіцьця (жыцьцёвага цыклю) любой арганізацыі - крыміналізуе адну з асноўнейшых пачатковых фазаў ейнага станаўленьня, перашкаджаючы росту карысных для грамадзтва ініцыятываў, непрыбытковых арганізацыяў (НДА-НКА), бо ўводзіць крымінальную адказнасьць за дзейнасьць ад імя незарэгістраваных арганізацыяў.

Гаворка таксама адбылася і па даўно пастаўленых перад уладаю, але не вырашаемых дагэтуль пытаньнях беларускай мовы ў назвах гэаграфічных аб’ектаў і вуліцаў у Жодзіне, адпаведнага беларускамоўнага афармленьня візуальнага асяродзьдзя ў Жодзіне й рэгіёне.

Копіі дакумэнтаў па праблеме, фіксуемыя з 2008 году падчас перапіскі з гарадзкімі адміністрацыямі - глядзі ў ДАДАТКАХ да артыкула  “Аляксей Лапіцкі: ЖАДАНЬНЕ “НАСАЛІЦЬ” БЕЛАРУСАМ БОЛЬШАЕ, ЧЫМ АБАВЯЗАК “ВЕДАЦЬ І ВЫКОНВАЦЬ” ЗАКОН КРАІНЫ?! (ДАКУМЭНТЫ)”

Аляксей Лапіцкі, Жодзіна. Аўтапартрэт (2012г.)

Аляксей Лапіцкі, Жодзіна. Аўтапартрэт (2012г.)

Мова гэаграфічных аб’ектаў і вуліцаў

У прыватнасьці, па ўзьнятым на сутрэчы першым пытаньні было патлумачана, якія неадпаведнасьці дзейснаму заканадаўству сёньня існуюць у моўнай сфэры на прыкладзе выкананьня-невыкананьня Закона “Аб мове назваў гэаграфічных абъектаў” (далей Закон) у Беларусі.

Закон (ч.1, арт. 17 “Мова найменняў геаграфічных аб’ектаў” - гл. закон у дадатку) прадугледжвае прысваеньне назваў для любых гэаграфічных аб’ектаў - на беларускай мове і ўжо наступную транслітарацыю, а не пераклад беларускай назвы на расейскую. Што ёсьць агульнапрынятым правілам і стандартам для абыходжаньне зь назвамі, імёнамі (якія ніколі не перакладаюцца), які дзенічае падобным чынам адносна практыкі выкарыстаньня нацыянальных моваў для назваў у любой частцы сьвета і ў любой цывілізаванай краіне.

У ч.1, арт.17 Закону непасрэдна адзначаецца:

“У Рэспубліцы Беларусь найменьні гэаграфічным аб’ектам прысвойваюцца на беларускай мове, з якой спосабам транслітарацыі перадаюцца на рускую мову. Найменьне гэаграфічнага аб’екту падлягае дзяржаўнаму ўлiку на беларускай і рускай мовах.”

Адлюстраваньне назвы лацініцай, пры гэтым, - як гэта ўжо ажыцьцяўляецца на практыцы ў сталіцы Беларусі, - неабходна выконваць з выкарыстаньнем існуючай беларускай лацініцы, што прыкладна зь 2013 году ўведзеная й скарыстоўваецца для назваў прыпынкаў на станцыях мэтро, беларускай чыгункі, у назвах вуліцаў і паселішчаў на мапах гарадоў Беларусіі (гл. фоты нижэй).

Беларускае мэтро, Менск 2013. Фота Аляксея Лапіцкага.

Беларускае мэтро, Менск 2013. Фота Аляксея Лапіцкага.

Такім чынам, было патлумачана, што зьдзяйсьняць трансьлітарацыю на расейкую мову назвы вуліцаў пры скарыстаньні двухмоўных варыянтаў новых таблічак таксама неабходна з захаваньнем пачатковай правільнай беларускамоўнай назвы і без ейнага перакладу. А для напісаньня назвы аб’екту лацінскімі літарамі неабходна ўжываць беларускую лацініцу.

Гэта, у сваю чаргу, найперш актуальна для найменьняў вуліцаў у Жодзіне, населеных пунктаў навокал, а таксама адпаведнай транслітарацыі на лацінскі альфабэт беларускіх назваў станцыяў і прыпынкаў на чыгуначым вакзале Жодзіна, станцыі “Жодзіна-Паўднёвае” і на гарадзкім аўтавакзале.

Зразумела, што агульна вядомы прынцып пра тое, што назвы не перакладаюцца, тут ляжыць у аснове дзейнсга заканадаўства. Аднак, на практыцы мы яшчэ працягваем сустракацца з такімі адыёзнымі з пункту гледжаньня граматыкі афіцыйнымі выпадкамі, як пасёлак Акцябрскі (у пасёлку Кастрычніцкі, населены пункт в.Пліса, станцыя “Чырвоны Сьцяг“).

Гэта паказвае на неабходнасьць прывядзеньня існуючай сытуацыі да нормаў дзейснага заканадаўства.

Станоўчыя зрухі ідуць. Але гэта, чамусьці, нельга заўважыць у горадзе БелАЗаў, Жодзіне, і (як мы бачым з прыкладу вышэй) у бліжэйшым рэгіёне. І гэта адбываецца, ня гледзячы на тое, што горад Жодзіна зьяўляецца горадам наўпростага абласнога падпарадкаваньня й знаходзіцца зусім непадалёк ад беларускай сталіцы.

Што замінае Жодзіна паказаць прыклад законапаслухмянасьці, павагі да роднай мовы, а таксама зрабіць горад адметным, утульным, а назвы ў ім візуальна прывабнымі, дасяжнымі й прыцягальным, у тым ліку, і для  большасьці замежных турыстаў?

Дэпутат быў праінфармаваны пра папярэднія звароты Аляксея Лапіцкага адносна беларускамоўных назваў вуліцаў у горадзе і атрыманыя ім раней адмоўныя адказы.*

Таксама, па гэтым пытаньні, было ўзгадана пра сустрэчу 03.01.2018 жодзінскага праваабаронцы з першым намесьнікам старшыні Жодзінскага выканкаму Сяргеем Конанам, падчас якой дзяржчыноўнік канцэптуальна падтрымаў прапановы й пацьвердзіў, што праект аднаўленьня шыльдаў з назвамі вуліцаў на дамах у Жодзіне як раз праходзіць сваю архітэктурную дапрацоўку ды неабходныя ўзгадненьні.

а

Іншыя, закранутыя пры сутрэчы, пытаньні

Падчас размовы 04.01.2018 таксама была закранутая ясна артыкуляваная яшчэ ў 2016 годзе А.Лапіцкім ягоная прававая і грамадзянская пазыцыя адносна памылковасьці, шкоднасьці й верагодных разбуральных наступстваў Дэкрэту №3, пра што жодзінскі праваабаронца папярэджваў у свой час яшчэ кандыдата ў дэпутаты ПП НС Д.Заблоцкага, калі апошні ладзіў свае агітацыйныя сустрэчы з выбарнікамі.

Было адзначана, што падобныя дакумэнты могуць быць толькі вынікам грубейшых памылак улады, якія ўзьнікаюць з-за звычкі чыноўнікаў усіх роўняў ігнараваць імпэратыўныя нормы Асноўнага беларускага Закону (Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь), а таксама агульнапрызнаныя міжнародныя стандарты права правоў чалавека, выкладзеныя ў падпісаных нашай краінай адпаведных міжнародных дамовах.

Дэпутат Д.Заблоцкі прызнаў праблемы й праінфармаваў суразмоўцу пра праведзеную працу і далейшы верагодны лёс дадзенага дакумэнту.

Акрамя гэтага па ініцыятыве Аляксея Лапіцкага была закранутая тэма пабудовы новых мэханізмаў і верагодных формаў арганізацыі ўзаемадзеяньня грамадзкасьці горада з зацікаўленымі прадстаўнікамі прадстаўнічай і выканаўчай улады дзеля больш эфэктыўнай прапрацоўкі актуальных для розных колаў жодзінцаў пытаньняў пры ўдзеле адпаведных экспэртаў і дэпутатаў дзеля наступнага найлепшага вырашэньня ўладамі актуальных для грамадзтва праблемаў пры непасрэдным удзеле ў іх вырашэньні мясцовай грамадзкасьці.

Аляксей Лапіцкі прапанаваў усё ж як мага хутчэй выканаць калектыўную прозьбу жыхароў дома 3 па пр. Ф.Скарыны (так званага “Чарнобыльскага Дому”) і зрабіць беларускамоўную назву вуліцы.

Пасьля калектыўнага шматгадовага змаганьня ягоных жыхароў, - адзначае праваабронца, - дом быў цалкам уцяплён і зараз мае добрыя жыльлёваэксплуатацыйныя характарыстыкі ды й выдатны выгляд. Была выказана ідэя і па стварэньні з тарца гэтага жылога будынку мастацкага пано з выяваю вялікага беларускага першадрукара й славутай гістарычнай постаці ВКЛ і сучаснае Беларусі - Франіцішка Скарыны.

- Прадуманая і якасна выкананая мастацкі падобная кампазыцыя, разам з старажытнымі беларускімі выявамі бібліі, надпісамі па-беларуску ды гэрбам Ф.Скарыны “Сонцам Маладзіковым”, маглі б не проста добра ўпісацца ў архітэктурны ланшафт і ўпрыгожыць горад, але й стацца завяршальнай у ансаблі падобных пано (створаных нядаўна па пр. 50 Год Кастрыніку - гл. на фота ніжэй) вельмі адметнай візуальнай візытоўкаю ды яшчэ адной разыначкай для жыхароў і наведвальнікаў горада Жодзіна, - лічыць Аляксей Лапіцкі. Такая ідэя выказвалася ім як прапанова і пры сустрэчы 03.01.2018 з першым намесьнікам  старшыні Жодзінскага выканкаму, Сяргеем Конанам.

Вячэрні Жодзіна, 2018. Фота Аляксея Лапіцкага.

Вячэрні Жодзіна, 2018. Фота Аляксея Лапіцкага.

У правым куту зьнізу на фота - від на тарэц дома №3 па пр. Ф.Скарыны, які прапануецца ўпрыгожыць выявай беларускага першадрукара Францішка Скарыны.

_______________________________

а

Дамоўленасьці й працяг камунікацыі

Удзельнікі сустрэчы дамовіліся пра далейшы зацікаўлены абмен прававой інфармацыяй і думкамі праз электронныя сродкі камунікацыі наконт праблемаў дзейснага заканадаўства ды рыхтуемых для прыняцьця ў ПП НС Рэспублікі Беларусь новых законапраектаў.

І ўжо ёсьць зьвесткі пра адпраўку на электронную адрэсу дэпутата Д.Заблоцкага канкрэтных заўвагаў і прапановаў жодзінскага праваабаронцы адносна праекту зьмяненьняў да закону аб масавых мерапрыемствах у Беларусі, які зараз знаходзіцца ў ПП НС Рэспублікі Беларусь на стадыі дапрацоўкі перад другім чытаньнем.

п

ДАДАТКІ:

Закон “Аб мове назваў гэаграфічных абъектаў” у Беларусі (169 Kbt)

* - Калектыўны зварот жыхароў дома3 па вул. Ф.Скарыны кіраўніцтвам АЖКГ і выканкаму быў праігнараваны - на адноўленым пасьля ўцяпленьня тарцу дома насуперак прозьбы заяўнікоў, як і раней зьявіўся расейкамоўны надпіс, а адмова пісаць назвы вуліцаў па-беларуску там, дзе плянуецца замена старых шыльдаў на новыя, таксама матывавалася эканамічнай немэтазгоднасьцю з-за адсутнасьці належных трафарэтаў … (!?).

Дзьмітрый Заблоцкі, дэпутат ПП НС Рэспублікі Беларусь з Жодзіна, намесьнік старшыні Пастаяннай камісіі па прамысловасьці, паліўна-энэргетычным комплексе, транспарце й сувязі.

Падрыхтаваў Алесь ЛЕТА

Lićviny-INFA

Фота: Аляксея Лапіцкага

Цэтлікі: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Катэгорыі: - Ініцыятыва 'ЗА Эўрапейскі ГОРАД!', - Народная ініцыятыва 'За Свабодны выбар!', Cупольнасьць, Артыкулы, Навіны, Праваабарона: закон і права, Фотаклюб "Ракурс" |

Імя
* неабходнае поле

Email
* неабходнае поле

Сайт

Каментар
* XHTML: Вы можэаце выкарыстоўваць наступныя тагі: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

SEO Powered by Platinum SEO from Techblissonline